Sunday 15 September 2019

Goa's Oldest Online News Portal

CLEAR CUT

सायलण्ट, पूण इंटॅलिजण्ट

 

कितल्याशाच म्हान पुरसांचीं नातरां आपणापरस तेंच्या आज्या-पणज्याच्या म्हालवजार भौसांत मिरयतात. शांतारामबाबान हें केन्नाच केलेंना. शणैं गोंयबाबाचें सोडूनच दियात, तेका स्वताक मिरवपाकूच आवडनासलेलें. सगळें काम कोरोन पासोन फाटल्यानच आसतालो. देखूनच विद्वत्ता, प्रतिभा आनी प्रशासकीय अणभव आसोन लेगीत हक्काच्या पदांकडल्यान उपेक्षीतय उल्लो.



शांतारामबाब वर्दे वालावलीकार हो शणैं गोंयबाबालो नातू. हें जालें नातें. पूण शणैं गोंयबाबाच्यो कुबड्यो घेवन जगपी कणोहीन वंशज न्ही. स्वताचें स्वतंत्र व्यक्तिमत्व घेवन तो वावुरलो. देखूनच सगळ्यांच्या यादींत सासणाचो उल्लो. उरतलो.

शणैं गोंयबाबाच्या व्यक्तिमत्वाक कितलिशींच तासां आसलेलीं. भाशातज्ञ, संशोधक, साहित्यीक आनी एक व्हिजनरी स्वाभिमानी व्यक्तिमत्व. तेकाच लागोन आमी कोंकणी मनीस म्हुणोन आज स्वताक अभिमानान मिरोवपाक शकतात. आनी स्वताच्या राज्यांत राज्य कोरोन स्वताच्या पांयांचेर उबे रावोंक शकतात.

शांतारामबाबाची कोंकणी चळवळीक आनी गोंयच्या इतिहासाक पयली व्हडली देणगी म्हुटल्यार तेणे केल्लें शणैं गोंयबाबाच्या पुराय बरपाचें शिस्तबद्ध संकलन आनी संपादन. चार दसकांपयलींची ‘वज्रलिखणी’ धोरोन आतां कोंकणी अकादमीन ‘समग्र शणैं गोंयबाब’ म्हूण काडलेल्या शणैं गोंयबाबाच्या बरपांच्या चार खंडांमेरेन हें सगळें कार्य शांतारामबाबाक लागोनच शक्य जालें. आज आमकां आनी फुडल्या पिळग्यांच्या पिळग्यांक कोंकणीच्या ह्या म्हापुरसाचो दिश्टावो घडोवन हाडपाचें खूब व्हडलें कार्य शांतारामबाबान केलां. आनी तेच्याकय फुडें वोचोन ह्या बरपाचें डिजिटलायजेशनय केलां. फुडाराची मोख दवरोन.

कितल्याशाच म्हान पुरसांचीं नातरां आपणापरस तेंच्या आज्या-पणज्याच्या म्हालवजार भौसांत मिरयतात. शांतारामबाबान हें केन्नाच केलेंना. शणैं गोंयबाबाचें सोडूनच दियात, तेका स्वताक मिरवपाकूच आवडनासलेलें. सगळें काम कोरोन पासोन फाटल्यानच आसतालो. देखूनच विद्वत्ता, प्रतिभा आनी प्रशासकीय अणभव आसोन लेगीत हक्काच्या पदांकडल्यान उपेक्षीतय उल्लो.

शांतारामबाब हो अर्थशास्त्र आनी कायदो ह्या दोनूय विशयांचो पदवीधर. सेझा गोवासारक्या मायनिंग कंपनींत 40 वर्सां अधिकारपदाचें काम कोरोन निवृत्त जालेलो. पूण संस्कृताचोय पंडीत. आऩी साहित्याचो उपासक. कालिदासाचें ‘मेघदूत’ संस्कृतांतल्यान सरळ कोंकणींत, आनी तेंय काव्यमय समश्लोकी स्वरुपांत, हाडपाची तांक आशिल्लो सर्जन. तेचो फुडलो प्रकल्प पुराय जायत आयिल्लो म्हणटात. ‘ऋग्वेद’ परत सरळ संस्कृतांतल्यान कोंकणींत हाडपाचो. ह्या दोनच ग्रंथांचीं नांवांच आयकल्यार तेचे विद्वत्तेची तांक केदी व्होडली तेची कल्पना कोरों येता.

शांतारामबाबान कविता, कथा आनी ललीत साहित्यय रचलां. 1960 च्या दसकांत कोंकणीक भास म्हुणपाक भोवसंख्य गोंयकार तयार नासलेलो. तेन्ना फुडली पिळगी कोंकणी करपाचो हावेस धरोन ह्या मनशान ‘अपुर्बाय’ हें ल्हान भुरग्यांचें म्हयनाळें संपादीत करपाक घेतिल्लें. तो खूब फुडलें चिंत्तालो. देखून कसल्याच दिसपट्ट्या रॅट रेसींत दिसनासलेलो. थंडसाणेन आपणें थारायिल्लें काम प्रामाणीकपणान करीत रावप आनी तें येसस्वीपणान तडीक व्हरप हें शांतारामबाबाचें खाशेलेंपण.

अशें म्हुणोन कोंकणी कोंकणी करीत इल्ल्याशा कोंडांत केन्नाच जगलोना. 1980 च्या दसकांत संगणक, म्हुटल्यार कम्प्युटर, ही भारतियांखातीर एक फँटॅसी आसलेली. आज आमी रोबोविशीं आयकतात तशें तेन्ना कम्प्युटराविशीं आयकताले. राजीव गांधी प्रधानमंत्री जालो तेन्ना 1984 वर्सा संगणकीय क्रांतीची घोशणा तेणे सरकारी पावंड्यार केल्ली. पूण शांतारामबाबासारके कांय संगणकतज्ञ तेचें आदींच गोंयांत तयार जाल्ले. भारतांत संगणकीय क्रांतीय तेचे आदींच सुरू जाल्ली. आनी गोंयांतय 1983 वर्सा कम्प्युटर सोसायटी ऑफ इंडियाचो गोंय फांटो तयार जाल्लो. तेचो संस्थापक उपाध्यक्ष आसलेलो शांतारामबाब. उपरांत तो अध्यक्षय जालो.

तेणे शेनवारा निमणो स्वास घेतलो तोय सीएसआयच्या मेळाव्यांतच. गोंयचे मुखेल संगणकतज्ञ त्या दिसा आपल्या फामिलीक घेवन पणजे जेवणाक जमिल्ले. ह्या मेळाव्याक शांतारामबाब मुजरत गेलेलो. तेका उलोवपाक त्रास जाताले. कांय वेळ उबो रावन उलयलो आनी मागीर बोसोन. ह्या मेळाव्याक आसलेले सांगताले, उलयतना तो खूबच भावनाविवश जालेलो. उपरांत तांकां घाम येवंक लागलो, हड्ड्यांत कसकसपाक लागलें आनी तेणी तेका बेगोबेग बांबोळे हॉस्पिटलांत व्हेलो. थंयच तेणे 80 वर्सांचे पिरायेर निमणो स्वास घेतलो.

जिणेंतलें निमणें भाशण करतना शांताराम वालावलकार

जिणेंतलें निमणें भाशण करतना शांताराम वालावलकार

आज कम्प्युटर आनी मोबायल म्हुटल्यार आमकां फकाणां जाल्यांत. नवी पिळगी तर डिजिटल मानसिकता घेवनूच जल्माक येता. पूण 25-30 वर्सांपयलीं संगणकीय जनजागरण करप हें शिवधनुश्य उखलपाइतलेंच कुस्तार आसलेलें. तें शांतारामबाबान उखल्लेलें. आऩी निमणेमेरेन तेकाच आपली जीण ओंपून घेतलेली.

संगणकीय क्रांतीभीतर सगळ्यांत फाटीं खंयची भारतीय भास आसत जाल्यार ती कोंकणी. तेका जापसालदार आमचीच अल्पसंतुश्ट, आत्मसंतुश्ट आनी आत्मकेंद्रीत वृत्ती. येद्याश्या कोंडाचे राजा समजून जगचेली आमची बेब्याची संकुचीत प्रवृत्ती. पूण ह्या प्रवाहाआड पेंवप्यांमदीं सगळ्यांत फुडें आसलेलो तो शांतारामबाब. मागीर तो एदुआर्द फालेरो केंद्रीय इलॅक्ट्रॉनिक मंत्री आसतना अस्मिताय प्रतिश्ठानाक दिल्लो तीस लाख कोंकणी उतरांचो कॉर्पोरा तयार करपाचें काम आसूं, वा गोंय विद्यापीठाचें कोंकणी वर्डनॅट तयार करपाचें काम. ही कामां आडखळ्ळीं, बंद पडलीं, रखडत गेलीं. पूण निमणेमेरन जिद्द सोडलिना ती शांतारामबाबान. कारण कोंकणीचो फुडार हेतूंत आसा हें ताका पुरायेन होलमल्लें.

संगणकीय कोंकणी उतरावळ करपाच्या कामांत हायेन तेचे खाला कांय तेंप काम केलां. जितली कम्प्युटर हार्डवॅराची खोलायेन जाण तितलेंच भाशाशास्त्राचेरय प्रभुत्व. तेकाच लागोन संगणकीय कोंकणी उतरावळ तयार करतना ती शब्दशा केल्ली ना. दरेके संगणकीय भागाचें काम कितें तें समजून घेवन सामान्यांक कळपासारकीं कोंकणी उतरां तेणें घडयलीं. तीं घडयतना तेचे चिकित्सक वृत्तीचोय दिश्टावो आमकां जालो. तेचे ह्या गिन्यानाचो राजभास संचालनालय वा कोंकणी अकादमीन निवृत्ती उपरांत योग्य तें पद दिवन वापर करून घेतलेलो जाल्यार संगणकीय मळाचेर आज कोंकणीची अवतिकाय आसा ती आसनासली.

सीएसआयतल्या आपल्या संगणकतज्ञ वांगड्यावांगडा शेनवारा रातीं

सीएसआयतल्या आपल्या संगणकतज्ञ वांगड्यावांगडा शेनवारा रातीं

मनीस जितलो विद्वान आसता तितलो तो चड नमळायेन वागता म्हणटात. तेची जितीजिवी देख म्हुटल्यार शांताराम वर्दे वालावलीकार. मात अशें म्हुणोन आपल्या तत्वांकडेन आनी विचारांकडेन तेणे केन्नाच तडजोड केलिना. शांतपणान पूण तितल्याच ठामपणान मत मांडचें कशें तें शिकचें जाल्यार तेचेकडल्यान. तेतूंत तेच्यो त्यो भरदार मिशयो, करारी चेरो आनी तितलोच भारदस्त आवाज विद्वत्ता उलोवंक लागतालो तेन्ना फुडल्याक आवाज काडपाची कापस्ताद जायनासलेली. पुराय नमळायेन उलोवन लेगीत.

तितलीच जबर इत्साशक्त. मसंडभुंयेंत दोळ्यांतली दुकां पुशीत कम्प्टुयर सोसायटी ऑफ इंडियाच्या गोंय फाट्याचो अध्यक्ष आनी तेचो इश्ट शेखर गायतोंडे सांगतालो – तेच्या वाडदिसाक हांव पोरूं गेलेलों. 17 डिसेंबरा. तेन्नाच तेणे सांगलेलें. हो म्हाजो निमणो वाडदीस. आऩी 2019 हें म्हाजें निमणें वर्स. फुडलो वाडदीस हांव पळवचेलों ना. गायतोंडे धरून सगळेच इश्ट तेचेर चाळवल्ले. पूण घडये तितलीच जबर इत्साशक्त आशिल्ल्या ह्या मनशान आपले कुडिच्या कम्प्युटरांत आपल्या मर्णाचेंय प्रॉग्रॅमिंग करोन दवरलेलें. ते प्रमाण तो वेळ आयलो. आनी थारावनच कसो तो गेलो....

शांत प्रवृत्तीचे प्रतिभाशाली विद्वत्तेचो दिश्टावो घडोवन!




Aso ajyatshatru devmanis melpak kattin.

Ami bhagyavan, nimane tanche ashirwad amka melale.

Dev tanchya atmyak sadgati ditloch hatuk dubav na. Om shanti.....

 
Shekhar Gaitonde |

Blogger's Profile

 

Sandesh Prabhudesai

Sandesh Prabhudesai is a journalist, presently the Editor of goanews.com, Goa's oldest exclusive news website since 1996. He has earlier worked as the Editor-in-Chief of HCN and Prudent, Goa's TV channels and Editor of Sunaparant, besides working as a reporter for Goan and national dailies & weeklies in English and Marathi since 1987. He also reports for the BBC. He is also actively involved in literary and cultural activities.

 

Previous Post

 

Archives