Wednesday 16 October 2019

Goa's Oldest Online News Portal

CLEAR CUT

दिवशात पंढरी मास्तराक श्रद्धांजली?

 

नसत्या भावनांचे पलतडीं वचून प्रॅक्टिकल विचार करपी हो विवेकनिश्ठ मनीस. ही आदली पिळगी. आतांची आमची पिळगी अशी आसा? स्वताक आधुनीक म्हणपी आमी इतले प्रॅक्टिकल पद्दतीन विचार करतात? काय देवा-धर्माक भिवनूच दीस काडटात?



पंढरी मास्तर गेलो. देह नश्वर आसता. पूण तेच्यो यादी वा कार्य अमर उरता. आपणाक जेन्ना तेंचें भाशेन जगपाचें नासता तेन्ना मागीर आमी तेंका देवमनीस पासोन करतात. पूण तेची देख घेनात. तेका देवमनीस करपी आमी खरें म्हुटल्यार पाखंडी. ढोंगी. पळपुटे.  

पंढरी मास्तर कितें देवमनीस न्हूं. म्हुटल्यार जेझू क्रिस्त, गौतम बुद्ध वा मोहम्मद पैंगबरावरी. पूण तेणीं घालून दिल्ल्या आदर्शांचेर चलपी एक प्रामाणीक देव-भक्त मनीस. देवांच्या नांवान मनीसजातीचे वांटे घालून झगडटात ते आमी. पूण देवांनी केन्नाच जाती-धर्माचे वांटे घातले नात. आनी तेंचें आचरण करपी मनश्यांनीय.

पंढरी मास्तर हो तेतूंतलो एक. तेका सगळे समान. देखून तर तेच्या मर्णाक सगळ्या तरांचो लोक घे म्हुणोन जमलेलो. दोळ्यांत दुकां घेवन आनी काळजांत तेच्यो यादी घेवन. एके वटेन तेची कूड उज्यान धगधगताली आनी दुसरे वटेन तेच्या यादींक हुंवार आयलेलो. कोणाकय पळयतल्याक अजाप जावपाचें. कोणाक तरी लासतात आनी हे सगळे खुकू खुकू करून हांसतातशे? प्रत्यक्षांत, दरेकलो आपापल्यो यादी सांगतालो. आनी तेतूंतल्यान हांव कसों घडलों तें दुसऱ्याक सांगतालो. बरो मनीस, गेलो बाबडो असल्यो पचपचीत गजाली थिंगा नासलेल्यो. वचत थिंगां यादींचे झरे फुटलेले. सगळेच हांसत हांसत रडटाले....

पंढरी मास्तराकडें खूब गूण आसलेले. दोशूय आसलेले. शीघ्रकोपी तो. आनी एक फावट राग तकलेक माल्लो काय तेच्या रागाक दोळे आसनाशिल्ले. एक फावट तर तेणे एका भुरग्याक असो बडयलेलो, सुमार ना. पूण पंढरी मास्तरच तो. सांजे शाळा सुटसर राग निवळ्ळो आनी हो जमदग्नी मायेस्त आवय जावन खोबरेल तेलाची बाटली घेवन तेच्या घरा. आपल्या हातान तेच्या वळांचेर तेल लावपाक.

तेची शिस्त इल्ली चडूच अती कशी. वेळार म्हुटल्यार वेळार कार्यक्रम सुरू जावंकूच जायें. नाजाल्यार तेचें कडटालें. आनी तेका लागोन सगळेच वेळेर कार्यक्रम सुरू करपाखातीर धडपडटाले. पूण सगळेंच कांय आमचे हातांत आसना. पणजे वा मडगांवच्यान येवपी मुखेल सोयऱ्याक येवपा कळाव जालो वा समजा अचानक लायटच गेली जाल्यार आमी कितें करतले? तेन्ना तो घुस्मट्टालो, भितल्ले भीतर खदखदतालो आनी हिंगां थिंगां पासयो मारीत आपलो राग निवळावचेलो यत्न करतालो. रिटायर जावन वतकीर मात ल्हवू ल्हवू तेचें हे हटवादीपण मोव जायत गेलें. पंढरी मास्तर आसलो आनी कार्यक्रम वेळार सुरू जालोना जाल्यार आमी नर्व्हस जाताले. पूण तोच थातारतालो. कांय नजो अशें सांगीत आमचीच समजूत घालतालो. तेच्या मर्णावेळारय अशेंच जालें. 11 वरांचेर म्हूण सांगलेलें. तो तर सासणाचो न्हिदलेलो. पूण कोणाक कापस्ताद आशिल्ली 11 जावन एक मिण्टाचेर तेका भायर काडपाची? फट्ट करून उठून घडयाळ दाखयत धेंगसो घालीत जाल्यार?

अश्यो एक न्हूं हजार गजाली. शिस्तप्रिय, मायेस्त पूण तितलोच कर्तव्यकठोर. फटिंगपणां निखालस सोंसनासलेलीं तेका. कामाक वाघ. आपले स्वताचे करणेन हेरांक देख घालून दिवपी. फांतोडेर चारांक उठून चलपाक वयतालो, दापटा मळार वोचोन झाडांक उदक घालतलो आनी प्यूनान शाळा उगडचेपयलीं शाळेंत हजर. जीण शाळेक दिली म्हुटल्यार दिली. थिंगां मागीर तडजोड ना. वैयक्तीक जीण म्हूण वेगळी ना. तेच्या भुरग्यांखातीर तो हिटलर कसो. तेची धूव शमा शिकपांत हुश्शार. सगळ्या विशयांत पयलें. सोडोन पंढरी मास्तर शिकयतालो तो विशय. पेपर बरो बरयल्यार पासोन. कर्तव्यकठोरतेचो हो अतिरेक. हेका अन्याय म्हुणप काय न्याय? आपल्या भुरग्यांखातीर हिटलर. पूण नातरांखातीर म्होवाचें मालें. वेल्यान आवयन आपल्या भुरग्यांक तापयल्यार आवयचेरूच तापतालो. जाण्टेपणांत तेच्या मूळ मायेस्त सभावाक खतखतो आयलेलो.

असल्यो एक न्हूं जायत्यो गजाली याद करपाक जातात. तेका वेगवेगळीं विशेशणां देखून दिवूं जातात. शिस्तप्रिय, कर्तव्यकठोर, प्रामाणीक, देशप्रेमी, गरजवंतांक पावपी, कोणाचेय कुशळटायेक आकार दिवपी, हाडाचो शिक्षक, नाट्यकर्मी, खेळां मोगी अशे एक न्हूं, हजार गुणांचो गुणवंत. देखूनच तो भायर पडलो म्हूण खबर पातळ्ळी तेन्ना ती अशी पातळ्ळी कीं मुख्यमंत्री डॉ प्रमोद सावंत आनी विरोधी पक्ष फुडारी दिगंबर कामतीन पंढरी मास्तराक प्रत्यक्ष वळखनासतना लेगीत आर्गा ओंपलीं.  हो खरो जिणेचो महिमा. देह नश्वर, कार्य अमर!

असो अमर जावप आमकां जमत ना जमत. पूण तेची एक सादीशी गजाल आचरणांत हाडून आमी तेका श्रद्धांजली दिवपाक शकत?

ते खातीर तेचें इच्छापत्र वाचूंक फावो. 90 वर्सांचे पिरायेचेर तो हो संवसार सोडोन गेलो. पूण तेचो 85 वो वाडदीस आमी व्हडा दबाज्यान केलो तेन्नाच तेणें हें इच्छापत्र बोरोवन आपल्या धुंवांक आनी जांवयांक दिल्लें.

पंढरी मास्तर आस्तीक. नास्तीक न्हूं. देवाक मानतालो. देवसपण करतालो. पूण देवस्की करतना मात नसत्या कर्मकांडांत घुस्पलो ना. समाजवादी आनी लोकशायवादी विचारांनी घडलेली पिळगी ती. फेणे मास्तराच्या (रामदास फेणे)  हातासकयल घडलेली. फेणे मास्तरान मरतकीर आपली कूड गोवा मॅडिकल कॉलेजीक दान केली. श्रीधर (पैंगीणकार) मास्तरय तेतूंतलोच. तेणेय आपली कूड हॉस्पिटलाक दान केली. आपली श्रद्धांजली सभा घेवपाक जायना अशीय अट घातलेली. हे एकेक आदर्श एकेक तरेचे.

पंढरी मास्तराचें इच्छापत्रय तशेंच. हेतूंतल्यो दोन गजाली सगळ्यात चड म्हत्वाच्योः

एक – जर हांव कांय तेंप बेसुद्द पडलों जाल्यार म्हाका कृत्रीमपणान जगोवपाचो प्रयत्न करचो न्हूं. हॉस्पिलांत व्हरचें न्हूं. म्हाजी जीण लांबोवपाचो कसलोच उपचार करचो न्हूं. हांव तृप्त जीण जगलां. अश्या वेळार हातरुणार पडून घरच्यांक मनस्ताप दिवन आनी समाजाक वजें जावन जगपांत कितें अर्थ आसा?

दुसरें – निमण्या संस्कारापयलीं वा उपरांत पासून कसलेच धर्मीक विधी करपाची गरज ना.

नसत्या भावनांचे पलतडीं वचून प्रॅक्टिकल विचार करपी हो विवेकनिश्ठ मनीस. ही आदली पिळगी. आतांची आमची पिळगी अशी आसा? स्वताक आधुनीक म्हणपी आमी इतले प्रॅक्टिकल पद्दतीन विचार करतात? काय देवा-धर्माक भिवनूच दीस काडटात?

पंढरी मास्तर स्वता केन्नाच कोणाचेर वजें जालोना. तेका तिनूय धुवो. बायल मदींच भायर पडली. धुवो लग्न जावन वतकीर एकलोच उल्लो. तेन्ना आपलें घर शाळेखातीर वसतीगृह म्हुणोन दिवन आपूणच उठोन स्नेह मंदिरांत गेलो. माल्ले मनाक तेन्ना धुंवांगेर वचोन रावलो.  हो इतलो प्रॅक्टिकल मनीस आपूण बेसुद्द आसतना हेरांचेर भार जावन रावतलोच कसो?

पूण आमकां हें जमत?

दुसरी गजाल निमण्या संस्काराची. कसलेच धर्मीक विधी करचे न्हूं म्हूण सांगपी हो मनीस नास्तीक नासलेलो. पूण देवावेली श्रद्धा कितें आनी नसतीं कर्मकांडां कसलीं हीं तेका खबर आसलेलीं. काय बरें जालें तेचें मरण. दर्शनाक कूड दवरलेली थिंगां नाकांत कापूस ना, तोंडांत साकर ना आनी तोंड अजिबात विद्रूप दिसना.

उखल्लो, भायर हाडून सरणाचेर दवल्लो, लोकांनी हाडिल्यो उजवाती आनी चंदन घातलें, लाकडां दाळ्ळीं आनी लायलो उजो. जांवयान कुडीक अग्नी दिलो. पळोवपाक सगळ्यो धुवो कुशीक उब्यो आशिल्ल्यो.

वतना आमी धुंवांक विचाल्लें – तुमी आतां कितले दीस? कलकत्याक बदली जाल्लें शोभा बापूय बरो ना म्हूण कळटकीर कितलेशेच दीस येवन तेची सेवा करतालें. तें म्हणपाक लागलें – हांव फाल्यां मुंबय आनी परां ड्युटेचेर जॉयन. धाकली धूव सीमा पैंगीणच्या श्रद्धानंद विद्यालयांत मुख्याध्यापक. दुसऱ्या दिसा दसरो. म्हुटल्यार शाळेचो शारदोत्सव. तें शारदोत्सवाक. शमा आदलेच दिसा मुंबयच्यान आयलेलें. दोन-तीन दीस रावन वतलें म्हूण सांगपाक लागलें.

“आमची आई गेल्ली तेन्नाय तेणे आमकां बारा दीस रावपाकबी दिलें नासलेलें. कसलेंच कर्मकांड करूंक नासलेलें. आनी आतांय सांगूंन दवरलेलें. दुसऱ्या दिसाच्यान सगळीं कामाक रुजू जावंक जाय. कोणेच बारा बारा दीस शोक करपाची गरज ना.”

तेणीं जायरातय तशीच दिलेली. निमणे संस्कार 11 वरांचेर. उपरांत मेळपाक कोणें येवचें न्हूं.

पंढरी मास्तराच्या भुरग्यांनी तेका जाय तशी श्रद्दांजली दिली. आमच्या मरणाउपरांत आमीय हेंचे केलें जाल्यार?

पंढरी मास्तराक मनाकाळजाथावन श्रद्धांजली दिवपाक सोदतात? मागीर  दिवशात आपले करणेंतल्यान ही अशी श्रद्धांजली?




बेस बरो लेख .

 
Chetan Acharya |

Blogger's Profile

 

Sandesh Prabhudesai

Sandesh Prabhudesai is a journalist, presently the Editor of goanews.com, Goa's oldest exclusive news website since 1996. He has earlier worked as the Editor-in-Chief of HCN and Prudent, Goa's TV channels and Editor of Sunaparant, besides working as a reporter for Goan and national dailies & weeklies in English and Marathi since 1987. He also reports for the BBC. He is also actively involved in literary and cultural activities.

 

Previous Post

 

Archives